Cyfry to tylko dziesięć znaków
Wszystkie liczby na świecie zapisujemy za pomocą tylko 10 cyfr: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 i 9. Z nich da się ułożyć każdą liczbę – nawet milion!
Ciekawostki › klasa 1
49 ciekawostek o liczbach, figurach i historii matematyki – dobranych do wieku ucznia. W aplikacji Qmaty możesz odkrywać je po jednej i zbierać kolejne.
Wszystkie liczby na świecie zapisujemy za pomocą tylko 10 cyfr: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 i 9. Z nich da się ułożyć każdą liczbę – nawet milion!
Cyfry, których używamy, nazywamy arabskimi, choć wymyślili je matematycy w Indiach. Do Europy przywędrowały dzięki uczonym arabskim ponad 800 lat temu.
Starożytni Rzymianie zapisywali liczby literami: I to 1, V to 5, X to 10. Rzymskie cyfry wciąż widać na niektórych zegarach!
10 cukierków to dużo dla jednej osoby, ale mało dla całej klasy. To, czy liczba jest „duża”, zależy od tego, co liczymy.
Gdy masz 3 klocki i dostaniesz jeszcze 2, masz razem 5. Dodawanie to po prostu łączenie dwóch grup w jedną.
3 + 5 to tyle samo co 5 + 3. W dodawaniu możesz zamienić liczby miejscami – wynik się nie zmieni. Dlatego łatwiej dodawać od większej liczby.
Jeśli masz 7 jabłek i zjesz 2, zostanie ci 5. Odejmowanie mówi, ile zostało, gdy coś zabierzemy.
1 i 9, 2 i 8, 3 i 7, 4 i 6, 5 i 5 – te pary dają razem 10. Gdy je zapamiętasz, liczenie będzie dużo szybsze!
Dwa razy tyle samo: 2 + 2 = 4, 3 + 3 = 6, 4 + 4 = 8. Podwajanie jest łatwe, bo możesz liczyć na obu rękach naraz.
Liczbę parzystą da się podzielić na pary bez reszty: 2, 4, 6, 8. Nieparzystej – nie: 1, 3, 5, 7 zawsze zostawiają jedną rzecz bez pary.
Moneta 1 zł, 2 zł, 5 zł… Za 5 zł możesz zapłacić jedną monetą albo pięcioma monetami po złotówce. Wartość jest ta sama!
Pierwsze polskie monety bił już Mieszko I ponad 1000 lat temu. Były to małe srebrne denary.
Gdy duża wskazówka stoi na 12, a mała na 3, jest godzina trzecia. Duża wskazówka obiega cały zegar w ciągu godziny.
Policz powoli do 60 – to mniej więcej jedna minuta. Godzina ma 60 takich minut!
Większość miesięcy ma 30 albo 31 dni. Tylko luty jest krótszy – ma 28 dni, a co cztery lata 29.
Zaciśnij pięści. Kostki to miesiące, które mają 31 dni, a dołki między nimi – krótsze. Zacznij od stycznia na pierwszej kostce!
Na linijce są centymetry. Twój palec jest szeroki na mniej więcej 1 centymetr, a dłoń – na kilka centymetrów.
Metr to 100 centymetrów. Dorosły człowiek robi krok długi mniej więcej na metr – możesz tak zmierzyć pokój!
Pierwszoklasiści mają zwykle ponad metr wzrostu. Co roku rośniesz o kilka centymetrów – warto zaznaczać to na drzwiach!
Paczka cukru waży zwykle 1 kilogram. Twój plecak z książkami może ważyć kilka takich paczek.
Duża butelka wody ma często 1,5 litra, a karton mleka – 1 litr. Litrem mierzymy, ile mieści się płynu.
Słonecznik ma w środku nasiona ułożone w spirale, pomarańcza w przekroju jest okrągła, a kryształki soli wyglądają jak malutkie sześciany.
Kostka Rubika ma 6 ścian, a każda ściana składa się z 9 małych kwadracików. Rekordziści układają ją w kilka sekund!
Szachownica ma 8 rzędów po 8 pól – razem 64 pola. Połowa jest biała, a połowa czarna.
Rysując kredą klasy, piszesz liczby od 1 do 10. Skacząc po kolei, ćwiczysz liczenie – i nogi!
Gdy przyłożysz lusterko do środka obrazka motyla, zobaczysz cały motyl. Twoja twarz też jest prawie symetryczna – ale tylko prawie!
Tuzin to 12 sztuk. Dawniej jajka sprzedawano na tuziny, a dziś w wielu sklepach na świecie nadal tak jest.
Gdy ułożysz 10 grupek po 10 klocków, będziesz miał 100 klocków. Setka to dziesięć dziesiątek!
Numer autobusu, numer telefonu, numer buta, wiek babci – liczby są wszędzie. Ale nie wszystkie służą do liczenia: numer autobusu tylko go nazywa.
Mrówka potrafi unieść coś, co waży kilkadziesiąt razy więcej niż ona sama. Jakby człowiek podniósł samochód!
Żyrafa ma szyję długą na prawie 2 metry, a ma w niej tyle samo kręgów co człowiek – tylko 7. Są po prostu bardzo długie!
Gepard potrafi biec tak szybko jak samochód na drodze poza miastem – około 100 kilometrów na godzinę. Ale tylko przez krótką chwilę!
Ślimak przez minutę przejdzie zaledwie kilka centymetrów. Gdyby chciał przejść boisko, zajęłoby mu to wiele godzin!
W pogodną noc bez świateł miasta można gołym okiem zobaczyć kilka tysięcy gwiazd. Przez teleskop – miliardy!
Księżyc zmienia kształt: od cienkiego rogalika do pełnego koła. Cały taki cykl trwa około miesiąca – dlatego słowa „księżyc” i „miesiąc” są do siebie podobne.
Okrągła piłka odbija się tak samo, niezależnie od tego, którą stroną uderzy w ziemię. Piłka w kształcie kostki skakałaby w różne strony!
Z 4 zapałek ułożysz kwadrat. Z 12 zapałek możesz ułożyć 3 kwadraty w rzędzie, ale też 4 kwadraty, jeśli niektóre zapałki będą wspólne. Spróbuj!
Kot ma na pyszczku około 24 wąsów – po około 12 z każdej strony. Wąsami mierzy, czy zmieści się w szparze.
W wielu szkołach świętuje się setny dzień nauki. To dobry moment, żeby policzyć, czego się już nauczyłeś!
Liczba 10 to najmniejsza liczba zapisana dwiema cyframi, a 99 – największa. Między nimi jest aż 90 liczb dwucyfrowych.
Na kostce domina dodaj kropki z obu połówek. Najwięcej kropek ma kostka 6 i 6 – razem 12.
Po angielsku „jeden, dwa, trzy” to one, two, three, a po niemiecku eins, zwei, drei. Liczby są te same, różnią się tylko słowa.
Gdy nie da się wszystkiego policzyć, możemy szacować. Policz cukierki w jednej garści i pomyśl, ile takich garści zmieści się w słoiku!
Piłkarze mają numery na koszulkach, żeby sędzia i kibice wiedzieli, kto jest kim. Bramkarz często nosi numer 1.
Mimo nazwy stonoga nie ma stu nóg – ma ich tylko 14, po 7 z każdej strony. A dżdżownica nie ma ich wcale!
Gdy przekroisz pomarańczę w poprzek, zobaczysz cząstki ułożone jak promienie koła. Zwykle jest ich około 10.
Klaśnij, tupnij, klaśnij, tupnij… Rytm w muzyce to też wzór, który się powtarza – tak jak w matematyce!
Jeśli ty masz 3 naklejki, a kolega dwa razy więcej, to on ma 6. „Dwa razy więcej” oznacza dodanie tej samej liczby jeszcze raz.
Pierwszy, drugi, trzeci – tymi słowami mówimy o kolejności. Na podium stają trzej najlepsi zawodnicy.